گفتوگو با مصطفی هاشمی طبا بمسائل اجتماعی عامل انقلاب ۵۷ بود

هر چند نسل سوم انقلاب، سید مصطفی هاشمیطبا را بیشتر با مناظرههای انتخابات ریاست جمهوری 96 میشناسد. وی در این گفتوگو به ریشههای اقتصادی و اجتماعی وقوع انقلاب و راهکارهای برونرفت از بحرانهای امروز کشور میپردازد.این گفت وگو که سلسله گفت وگو هایی به مناسبت چهل سالگی انقلاب اسلامی است، همزمان در ایران و خبرگزاری ایرنا منتشر می شود.

برخی نظرات درباره زمینههای پیروزی انقلاب متفاوت است. بخصوص برخی متمرکز میشوند روی برنامههایی که شاه در برنامه اول، دوم، سوم و چهارم و ورود نقدینگی و افزایش درآمدهایش و شوک نفتی که وارد شد. برخی معتقد هستند این برنامهها، تقریباً راهی جز یک انقلاب را بر سر راه نگذاشت. برخی هم معتقد هستند که انسداد سیاسی شاه، تقریباً همه گروههای سیاسی را به اینجا رساند که باید انقلاب کرد. ما از زاویه دید اقتصادی میخواهیم نگاه کنیم تا از زاویه دید سیاسی یا فرهنگی و اجتماعی. از زاویه دید اقتصادی،نظر جنابعالی چیست و چه چیزی باعث شد در حوزه اقتصاد، منجر به انقلاب شود؟

همانطور که شما گفتید، دیدگاههای مختلفی درباره علل وقوع انقلاب مطرح است. هیچکدام از دلایل و نظراتی که میآید، قابل اثبات نیست. چون امری که یکبار اتفاق میافتد، نمیتواند قابل بازگشت به گذشته باشد. نظریه است و نظریهها هم در عین حال، محترم هستند. آنچه بخصوص بعد از گرانشدن نفت در دهه 40 اتفاق افتاد، نوعی پیشرفت و بهبود زندگی مردم بود. البته روش توسعه در کشورهای مختلف با نظریههای مختلف، متفاوت است. بعضی معتقد هستند که باید بازار را کمک کرد و مصرف را بیشتر کرد. بعد از اینکه مراودات اقتصادی در حد مناسبی رسید، میتوان به خودکفایی و توسعه واقعی رسید. بعضیها هم مثل بعضی کشورها معتقد هستند که باید بهصورت پایهای همه کار را شروع کرد. شکل اولی که حکومت نظام گذشته اتخاذ کرده بود، این بود که با ایجاد واحدهای تولیدی، شهرنشینی و افزایش درآمد مردم، بتواند زمینههای رشد و توسعه اقتصادی را با همان الگوی غربی، یعنی بر اساس لیبرالیسم غربی توسعه دهد. البته راهی که غرب رفته بود با راهی که ایران میخواست برود متفاوت بود. ولی میخواستند جامعه را به آن سمت هدایت کنند و